Etik Kurul Başvuru Dosyası Nasıl Hazırlanır? Form ve Onam Listesi

1. Yetkili kurul ve güncel başvuru belgelerini belirleyin

Üniversitedeki hangi kurulun araştırmanızı değerlendireceğini yalnızca bölüm adından tahmin etmeyin. Anket, görüşme, mevcut kayıtlar, sağlık bilgileri ve başka veri kaynakları farklı değerlendirme yollarına tabi olabilir. Danışmanınızla çalışmanızın kapsamını açıklayın ve kendi kurumunuzun güncel başvuru sayfasını bulun. Başka üniversiteye ait formu örnek olarak incelemek, oraya başvurmanız gerektiği anlamına gelmez.

Bu sayfadaki resmî örnekler Marmara Üniversitesi Nüfus ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsünün etik kurul belge sayfasından alınmıştır. Başvuru formu, bilgilendirilmiş gönüllü onam formu ve çevrim içi anket bilgilendirme metni farklı belgelerdir. Onam formunun istediği ayrı katılımcı bilgilendirme belgesini resmî sayfadan kontrol edin. Başka kurumların koşulları bu örneklerle tamamlanmış sayılmaz; hazırlık listesi de etik onay yerine geçmez.

• Araştırmanın konusu, veri kaynağı ve katılımcı grubu yazıldı mı?
• Hangi kurulun yetkili olduğu teyit edildi mi?
• Kullanılacak resmî belgelerin güncelliği kontrol edildi mi?

2. Yöntem açıklaması ile katılımcı belgelerini karşılaştırın

Başvuru metnini, katılımcı davetini ve veri toplama aracını birlikte okuyun. Bir belgede yüz yüze görüşme, diğerinde çevrim içi anket yazıyorsa dosya aynı uygulamayı anlatmıyordur. Katılımcıya ne yapacağı ve hangi tür bilginin alınacağı açıkça belirtilmelidir. Araştırmanın amacı, katılım süreci ve araştırmacıya erişim yolu farklı eklerde tutarlı kalsın.

Ölçek veya anket kullanımı için gereken izinleri ve kaynak bilgisini ayrıca değerlendirin. Araştırmaya erişimde kurum izni gerekiyorsa etik karar ile bu iznin nasıl ilişkilendiğini yetkili birime sorun. Bir izin belgesini bütün başka izinlerin yerine koymayın. Çocuk katılımcı veya hassas veri gibi koşulları saklamadan açıklayın; kendi hazırladığınız dosyanın eksiklerini önce görünür hâle getirin.

• Amaç ve yöntem her belgede aynı mı?
• Bütün veri toplama soruları ve araçları eklerde mevcut mu?
• Ölçek, kurum erişimi ve diğer izinlerin durumu açık mı?

3. Onam ve veri yönetimini araştırmanın gerçek işlemlerine göre açıklayın

Bilgilendirme metni katılımcının anlayacağı dilde olmalıdır. Akademik yöntemin bütün ayrıntısını sıkıştırmak yerine kişinin hangi işleme katılacağını, hangi bilgilerin toplanacağını ve sorusunu kime yönelteceğini açıklayın. Kendi kurumunuzun istediği onam düzenini uygulayın. İnternetteki genel bir örneği aynen kopyalamak, sizin araştırmanızın risklerini ve veri akışını karşılamayabilir.

Ses kaydı, iletişim bilgisi veya kimliği açığa çıkarabilecek cevaplar topluyorsanız erişim ve saklama planını somutlaştırın. ‘Tamamen anonim’ dediğiniz ankette e-posta adresi de alıyorsanız bu açıklamanın doğruluğunu yeniden değerlendirin. Anonimleştirme yalnızca isim sütununu silmek değildir; özgün olay anlatımı veya kurum-görev birleşimi kişiyi tanınabilir kılabilir.

• Veri koruma açıklaması gerçek çalışma akışıyla uyuşuyor mu?
• Kayıt, erişim ve saklama sorumlulukları belirli mi?
• Gereksiz kişisel bilgi toplama ihtiyacı azaltıldı mı?

4. Hazırlık listesi hakkında sık sorular

İndirilebilir dosya doğrudan kurula gönderilebilir mi? Hayır; bu dosya eğitim amaçlı bir belge takip aracıdır. Kurumun resmî formu ve istediği ekler ayrıca hazırlanmalıdır. Listeye ‘teyit gerekli’ notu koyduğunuz noktaları danışmanınız veya yetkili kurul ile çözün.

Etik başvuru sürerken veri toplayabilir miyim? Gerekli izin ve onay koşullarını yetkili kurumdan öğrenmeden uygulamaya geçmeyin. Bu sayfa çalışma yürütme izni, muafiyet kararı veya başvurunuz için onay süresi vermez.

Başvuru dosyasını kim hazırlamalı? Araştırmacı kendi çalışma planını doğru biçimde açıklamalıdır. EliteTez hazırladığınız belgelerin amaç, yöntem ve onam tutarlılığına eğitim amaçlı geri bildirim verir. Öğrencinin yerine tez veya başvuru metni yazmıyoruz; kurul adına karar veya kabul garantisi sunmuyoruz.