EliteTez akademik rehber
Literatür taraması nasıl yapılır? 8 adımlı akademik rehber
Etkili literatür taraması, bulunan makaleleri arka arkaya özetlemek yerine kaynakları şeffaf bir yöntemle seçer ve aralarındaki örüntüyü açıklar.
1. Taramayı cevaplanabilir bir soruyla başlatın
Arama kelimelerini seçmeden önce taramanın amacını tek cümlede yazın. Hangi kavramı, hangi grupta, hangi bağlamda ve hangi tür sonucu inceleyeceğiniz net olursa veri tabanı aramaları da daha isabetli olur.
2. Kavram ve eş anlamlı haritası çıkarın
Ana kavramların Türkçe ve İngilizce karşılıklarını, kısaltmalarını, daha geniş ve daha dar terimlerini listeleyin. Aynı kavramın farklı disiplinlerde başka adlarla kullanılabileceğini unutmayın.
- OR ile eş anlamlıları birleştirin: adolescent OR teenager
- AND ile farklı kavram kümelerini kesiştirin: feedback AND self-efficacy
- Tam ifadeler için tırnak işareti kullanın: "academic writing"
- İlk sonuçlara göre yeni anahtar kelimeleri kontrollü biçimde ekleyin.
Örnek araştırma sorusu: Üniversite öğrencilerinde çevrim içi geri bildirim ile yazma öz yeterliği arasında nasıl bir ilişki vardır? Başlangıç sorgusu: ("online feedback" OR "digital feedback") AND ("writing self-efficacy") AND ("university students" OR undergraduates). Bu bir sorgu örneğidir; gerçek sonuçları kontrol ederek alanınıza ve kullandığınız veri tabanının arama kurallarına uyarlayın.
3. Veri tabanlarını alanınıza göre seçin
Google Scholar geniş kapsamlı bir başlangıç sağlar ancak tek başına yeterli olmayabilir. Web of Science ve Scopus disiplinler arası; PubMed sağlık; IEEE Xplore mühendislik ve bilişim; ERIC eğitim alanında daha hedefli sonuçlar sunar. Türkiye'deki lisansüstü çalışmalar için YÖK Ulusal Tez Merkezi ayrıca değerlendirilmelidir.
4. Dahil etme ve dışlama ölçütlerini önceden yazın
Yayın yılı, dil, yöntem, örneklem, yayın türü ve konu uygunluğu gibi ölçütleri sonuçları görmeden önce tanımlayın. Ölçütleri sonuca göre değiştirmek seçme yanlılığına yol açabilir.
5. Başlık, özet ve tam metin elemesini kaydedin
Aynı kaydın birden fazla veri tabanından gelmesi normaldir. Önce tekrarları kaldırın; ardından başlık ve özet, son olarak tam metin uygunluğunu kontrol edin. Dışlanan çalışmalar için kısa bir neden notu tutmak yönteminizi savunmayı kolaylaştırır.
6. Kaynak matrisi oluşturun
Her çalışma için yazar-yıl, amaç, örneklem, yöntem, temel bulgu, sınırlılık ve sizin araştırmanızla ilişki sütunlarını içeren bir tablo hazırlayın. Bu matris, yazım sırasında aynı kaynağı tekrar tekrar okumayı azaltır.
| Alan | Kaydedilecek bilgi |
|---|---|
| Yazar, yıl ve künye | Yayının doğrulanmış bibliyografik bilgisi ve DOI/URL adresi |
| Amaç ve örneklem | Araştırma sorusu, katılımcı grubu veya incelenen belgeler |
| Yöntem ve bulgu | Uygulanan desen, analiz yaklaşımı ve çalışmada gerçekten raporlanan sonuç |
| Sınırlılık | Yazarın belirttiği ve değerlendirmede fark ettiğiniz kapsam sınırları |
| Araştırmanızla ilişki | Çalışmanın sorunuza katkısı, ayrıştığı nokta veya açık bıraktığı soru |
7. Özetlemek yerine sentezleyin
Paragrafları ‘A çalışması bunu buldu, B çalışması şunu buldu’ biçiminde sıralamak yerine çalışmaların hangi noktalarda uzlaştığını, neden ayrıştığını ve hangi soruları açık bıraktığını tartışın. Tema, yöntem veya kronolojiye göre bir yapı seçin.
8. Aramayı güncelleyin ve iz bırakın
Tez süreci uzunsa son arama tarihini ve kullanılan sorguları kaydedin; teslimden önce güncel yayınları yeniden kontrol edin. Bu kayıtlar taramanın tekrarlanabilirliğini artırır.
Kontrol listesi
Uygulamadan önce kontrol edin
- Araştırma sorusu ve kapsam yazıldı mı?
- Türkçe–İngilizce anahtar kelime haritası hazır mı?
- En az iki uygun veri tabanı seçildi mi?
- Dahil etme–dışlama ölçütleri önceden tanımlandı mı?
- Tekrar kayıtlar temizlendi mi?
- Kaynak matrisi ve eleme notları tutuluyor mu?
- Literatür temalar ve çelişkiler üzerinden sentezlendi mi?
- Son arama tarihi kaydedildi mi?
Ücretsiz tez kontrol listesini kullanın ↗
Kaynaklar